۩۞۩  میانــدوآب  ۩۞۩

     

برخى از آثار او عبارتند از :
تصحيح و شرح آثار نظامى (7جلد) ، تصحيح ديوان حافظ ، شرح ديوان حافظ (4 هزار صفحه و ?جلد)، سروده هاى بى گمان (اميركبير ، زيرچاپ) ، فرهنگ اطلاعات نفايس الفنون، فر در شاهنامه، تصحيح جاودان خرد، پير طريقت گفت، بيان درشعر فارسى، روايات گهربار، طنز و رمز در الهى نامه، بازنويسى آثار نظامى براى جوانان (6 جلد) ، رؤياى عشق در مثنوى گل و نوروز ، گزيده مخزن الاسرار ، آيينه غيب ، سلام بر حيدر بابا (شعر فارسى) ، ترجمه حيدربابايه سلام ، از ايران چه مى دانيم (7جلد) ، شعر و انديشه نيما يوشيج ، انديشه هاى نظامى گنجه اى ، نقش بيان در آفرينش خيال، نامه هاى حافظ، ترجمه حافظ به شعر تركى آذرى
و آثار در دست چاپ:
شرح راز منطق الطير، شرح ساده مثنوى گلشن راز، شرح حال فرهاد ميرزا ، اسطوره اسكندر، نيك بختان بزرگوار در تذكرة الاوليا و...
زهرا طهماسبى : وقتى قرار است از بهروز ثروتيان بنويسيم بى گمان نام او را در كنار حكيم نظامى گنجه اى خواهيم يافت و نيز در كنار حافظ...
ثروتيان در تحقيق و پژوهش ، يكى از چهره هاى ماندگارى است كه طى سال ها تلاش شعرهاى نظامى و حافظ را به زبان ساده و قابل فهم به خوانندگان حرفه اى و حتى عام ادبيات فارسى ارائه كرده و با دقت و فراست به نقد و تحليل انديشه هاى نظامى و حافظ پرداخته است.
بهروز ثروتيان مرد عمل است و بيشترين زمان زندگى اش را در راه پژوهش گذرانده است.
آوازه وشهرت او از محدوده دانشگاهى فراتر رفته و او را در مقام يك نظامى شناس معتبر و حافظ پژوهى كنجكاو ارتقا داده و باعث به وجود آمدن بيش از ?? اثر ممتاز ادبى شده است.
دكتر بهروز ثروتيان به سال 1316 در مياندوآب آذربايجان در خانواده اى اهل فرهنگ به دنيا آمد.
كودكى و نوجوانى را در دشت هاى سبز و خرم و در كنار زرينه رود گذراند و سخاوت و مهربانى را از مردمان پاك و ساده آن ديار آموخت و خيلى زود راه و رسم آن زندگى كه مى خواست را يافت چنانچه در سالهاى پايانى تحصيلات متوسطه به عنوان آموزگار رياضى در همان سرزمين مشغول به كار شد. چند سال بعد دركنكور شركت كرد و در دو رشته ادبيات فارسى و فلسفه رتبه اول را به خود اختصاص داد و در همان زمان به خاطر اين موفقيت مورد تشويق قرار گرفت. او ماهانه دو هزار و پانصد ريال حقوق مى گرفت ، در حالى كه حقوق معلمان ماهانه دو هزار و سيصد ريال بود.
بهروز ثروتيان جوان، دوره ليسانس را هم با مقام نخست سپرى كرد و از طرف شوراى عالى فرهنگ به اخذ مدال علمى درجه يك فرهنگ نايل آمد و رساله اش را با شادروان استاد علامه حسن قاضى طباطبايى با نمره بيست به پايان برد.
زمانى كه در سال 49 براى نخستين بار مقطع فوق ليسانس داير شد او با شركت در آزمون، وارد دانشگاه و در همان رشته نيز فارغ التحصيل شد.
پايان نامه او «بررسى فر درشاهنامه» از سوى كميته استادان دانشگاه در همان سال چاپ و منتشر شد. و سرانجام سال 52 در آزمون دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى در دانشكده تهران پذيرفته شد و در ارديبهشت سال 54 به دريافت دكترى در آن رشته نايل آمد. پايان نامه اش تصحيح منحصر به فردى از «جاويدان خرد» ترجمه الحكمه الخالده زير نظر استاد مهدى محقق بود كه با يارى او در شعبه اسلامى دانشگاه مك گيل كانادا در تهران به چاپ رسيد.
بهروز ثروتيان سال 1351 درآزمون معلمى دانشگاه تبريز پذيرفته شد و از وزارت آموزش و پرورش به وزارت علوم انتقال يافت و در دانشگاه تبريز به تدريس متون نظم ونثر ادب فارسى پرداخت. ثروتيان از سال 1358 بازنشسته شده واز آن زمان تاكنون به تأليف و تحقيق در متون ادب فارسى پرداخته است.
او ساليان زيادى را به تصحيح و شرح آثار نظامى گنجه اى وحافظ شيرازى صرف كرده و در حدود 75 مقاله تحقيقى براى كنگره هاى داخلى و خارجى نوشته كه اغلب آن در نشريات علمى دانشگاهى ، چاپ شده است.
بيشتر مقالات او سر منشأ خلق كتاب هاى او شده اند و او خود معتقد است كه تمام كنگره ها برايش مبارك بوده اند....
سال1342 با پروين ثروتيان كه دختر عمويش بود ازدواج كرد. همسر او نيز در كنار زندگى خانوادگى كتاب «گنج نامه حكمت» را به رشته تحرير در آورده و مشغول جمع آورى ضرب المثل ها در زبان اسپرانتو است و همت گماشته تا فرهنگ كلمات ايهام ساز را بنويسد... و اما تحقيقات دكتر بهروز ثروتيان شاخه هاى فراوانى يافته است اما مهم ترين آنها را خود تحقيق نظامى گنجه اى مى داند كه تصحيح و توضيح مخزن الاسرار، ليلى و مجنون، خسرو و شيرين و شرفنامه از آن جمله است.
ثروتيان 7 سال از عمر خود را در زيرزمين خانه اش گذراند تا بتواند از روى 14 نسخه خطى با روزى 16ساعت كار به شرح و تفسير آثار نظامى بپردازد و حاصل اين ايام كتاب هايى چون «خسرو و شيرين» ، «گنج رازها» و «انديشه هاى نظامى گنجه اى» شد، آثار عظيم و جاودانى كه به توضيح و تفسير آنچه اين شاعر فرزانه در اشعارش مدنظر داشته مى پردازد و با توضيح هنرمندانه او فهم و درك آن براى خواننده آسان و طلسم سخت فهمى آن شكسته مى شود.
دكتر ثروتيان قصد داشته و دارد شرح و تفسير آثار بزرگانى چون ثنايى، نظامى، حافظ ونيما را به پايان برساند كه از اين چند تن همه جز ثنايى انجام پذيرفته اند.
تحقيق ها و كتاب هاى او درباره حافظ عبارتند از شرح حافظ در 4 جلد و4000 صفحه كه يكى از ارزنده ترين كتب درباره حافظ و با تطبيق نسخ متعدد انجام گرفته است.
«غزليات حافظ» عنوان يكى ديگر از كتاب هاى ثروتيان درباره حافظ است كه به نقد و بررسى دستنويس ها و نسخ علمى - انتقادى، مشكول نويسى كلمات و مقدمه و تعليقات پرداخته است.
در اين اثر نسخه مرحوم قزوينى حرف به حرف با نسخه هاى دانشگاه تبريز مقايسه شده و اين اثر حاصل تجربه چندين ساله ثروتيان است كه براى خواننده غير حرفه اى هم كه با حافظ آشنا نيست مى تواند بسيار جذاب و خواندنى باشد.
«انديشه و هنر در شعر نيما» نيز يكى ديگر از آثار دكتر ثروتيان است. او اعتقاد دارد نيما تأثير بسزايى در شعر امروز داشته و حتى در اشعار شهريار شاعر آذربايجانى نيز ديده مى شود و اما اثر ديگرى از بهروز ثروتيان «ترجمه حافظ به شعر تركى» است كه در اين اثر ديوان حافظ را به نظم تركى درآورده و معمولاً با همان قافيه وهمان وزن كه يك خواننده ترك زبان با آن رابطه بسيار خوبى برقرار مى كند.
اين كار براى اولين بار انجام شده و در نوع خود بى نظير است.
ثروتيان همچنين ترجمه ماندگارى از شعر معروف حيدرباباى شهريار را به ثمر رسانده و آن شعرناب آذرى را به شعر ناب فارسى برگردانده است.
(1)
حيدر بابا چو ابر شخد، غرد آسمان
سيلابهاى تند و خروشان شود روان
صف بسته دختران به تماشايش آن زمان
بر شوكت و تبار تو بادا سلام من
گاهى رود مگر به زبان تو نام من
(2)
حيدر بابا چو كبك تو پرد ز روى خاك
خرگوش زير بوته گريزد هراسناك
باغت به گل نشسته و گل كرده جامه چاك
ممكن اگر شود زمن خسته ياد كن
دلهاى غم گرفته ، بدان ياد شاد كن و...

نامه هاى حافظ كتاب ديگرى از بهروز ثروتيان و شامل شرح و تفسير 64 غزل از غزليات حافظ است كه از آنها به عنوان نامه ياد كرده و معتقد است اين غزل ها در واقع نامه هايى بوده اند كه حافظ براى اشخاصى چون شاه شجاع و يا ديگران نوشته است. موضوعات و مخاطبين اين 64 نامه در يازده فصل اين كتاب آمده كه به عنوان مثال در فصل سوم به بررسى نامه هاى سياسى حافظ پرداخته است و غزل با مطلع (مابدين ره نه پى حشمت و جاه آمده ايم) را عريضه محرمانه مردم شيراز به شاه شجاع دانسته و به شرح آن پرداخته است. در اين كتاب در توضيح ابيات و غزل ها كه وى معانى شگفتى را از آنها استخراج كرده به برخى از نكات دستورى كه ثروتيان عدم توجه به آنان را دليل اشتباه در معنى اشعار مى داند هم اشاره شده است. لازم به ذكر است كه ثروتيان عقيده دارد كسانى چون خانلرى و قزوينى و غنى در انتخاب كلمات مختلف آن كلماتى را برگزيده اند كه جنبه شعرى براى غزل مربوطه داشته است در صورتى كه در معنا بى مفهوم است و مى گويد كه خود آن دسته كلماتى را انتخاب كرده است كه بار معنايى بر شعر مى بخشد: (و حال بايد معنى كلمه در بيت و معنى بيت در كلام، يعنى همه غزل، وحدت موضوعى داشته باشد، زيرا كه شاعر ما خواجه حافظ است و حرف ياوه نمى گويد - صفحه ?? كتاب)
« فن بيان در آفرينش خيال» كه تكميل كننده كتاب «بيان در شعر فارسى» است نيز يكى از كتاب هاى اوست كه با خواندن آن بسيارى از پيچيدگى هاى شعر فارسى از ميان برداشته مى شود ضمن آن كه مخاطب ادبيات با درك زيبايى هاى آفرينش هاى ادبى به لذتى مضاعف از آن مى رسد.
كتاب حاضر، به بررسى فن بيان در زبان فارسى مى پردازد. نويسنده در اين كتاب، در مواردى با نظر علماى گذشته، برخوردى منطقى و انتقادى كرده و نيز برخى از اصطلاحات نامأنوس فن بيان را به فارسى برگردانده و همچنين از اشعار حافظ و نظامى به عنوان شاهد شعرى استفاده كرده است.
گونه هاى شكل خيال ‎/ نقد ظهور تشبيه در اشعار حافظ ‎/ اركان تشبيه ‎/ اقسام مجاز ‎/ اقسام كنايه از نظر قدما ‎/ نشانه ها و... از جمله موارد مطرح شده در اين كتاب است. كتاب در ? فصل با عناوين «شكل خيال» ، «فن بيان از نظر قدما» ، «تشبيه يا همانند سازى» ، «مجاز » ، «جابه جايى» ، «استعاره (گروگان گيرى ) » ، «ايهام يا گمان انگيزى » ، «كنايه» ، «طرح مسأله نماد يا نشانه در بيتى از حافظ »، «صحنه سازى براى رمز نهانى داستانها» تدوين شده است. (چاپ اول: ????) علاوه بر بيش از ?? اثر چاپ شده، بهروز ثروتيان در حال تحقيق و بررسى روى آثار فراوانى از گلستان فرهنگ و ادب فارسى است كه مى توان اين آثار را از مهم ترين آنها نام برد. «شرح ساده گلشن راز شبسترى» ، «شرح راز منطق الطير» ، «نيك بختان بزرگوار در تذكرة الاوليا عطار» و...
بهروز ثروتيان معتقد است، ادبيات جهان در مقابل ادبيات ما بسيار كوتاه قد است و انديشه اى كه در مولانا، نظامى، عطار خصوصاً عطار وجود دارد شايد در آينده باعث شود تا مردم جهان بخواهند ادبيات فارسى ياد بگيرند تا اين انديشه ها را درك كنند. اگر انسان به خاطر الكترونيك، كامپيوتر و علوم روز مجبور باشد زبان انگليسى بياموزد، روزى هم براى درك و فهم اين انديشه ها بايد زبان فارسى بياموزد

منبع:
http://www.miandoab.net/