آداب و رسوم "چیلله گجه سی" در میاندوآب
مردم میاندوآب در شب يلدا یا به زبان محلی چیلله گجه سی ، آداب و رسوم ويژهاي دارند که به تبعیت ورسوم مردم آذربایجان انجام می گیرد.
اگر چه هماكنون جشن شب چله، در شهرهای آذربایجان، تاحدودی رنگ و بوی باستانی و سادگی خود را از دست داده، اما در برخی از روستاها و شهرها، رسم شب چله، به همان حلاوت گذشته باقی است. جمع شدن دور كرسی، رفتن به منزل بزرگ خانواده و ایل و طایفه، برگزاری مراسم جشن و عروسی در این شب، برگزاری برخی مسابقات هیجانانگیز نظیر اسبسواری، تیراندازی از جمله آنهاست. حتی وقتی ساكنان ساده و بیریای روستا، دور كرسی جمع میشوند، دست از شوخیها و نقل روایات و «تاپاجالار» و «بایاتیلار» برنمیدارند. شاید نقل این تاپماجالار (معماها) و بایاتیلار (دوبیتیهای آذری) یكی از مشخصههای شب چله باشد اما هندوانه مهمترین مشخصه «چله» است.
هندوانه سمبل شب چله
اولین چیزی كه از یادآوری شب چله به ذهن خطور میكند، حضور «هندوانه» در این مراسم است. "چيلله قارپيزي" (هندوانه چله) مظهر شیرینی، خونگرمی، سرسبزی و سرخفامی، شادابی و سرزندگی است. «هندوانه» برای شب چله لازم است و این رسمی است كه تاكنون بدون تغییر باقی مانده است. از همین روست كه میتوان در میان «چله لیق»های خانواده داماد برای خانواده عروس هنوز آن را مشاهده كرد!
در قديمالايام، مردم آذربايجان در اواخر فصل برداشت محصول هندوانه، چند عدد هندوانه درشت و مرغوب را بر روي بوته، در «بوستان» حفظ ميكردند. كشاورزان آذربايجاني، روي اين هندوانه را براي اين كه از گزند سرما و حيوانات موذي در امان بمانند، با خار و خاشاك و بوتهها ميپوشاندند و در شب يلدا از اين هندوانهها استفاده ميكردند. اما اكنون هندوانه مردم آذربايجان، از شهرهاي گرمسيري نظير ميناب، دزفول و اهواز تأمين ميشود.
چله لیق یا خونچا
«خوانچه» و یا به تلفظ «آذربایجانیها»، «خونچا» به تحفهای گفته میشود كه خانواده داماد در شب یلدا برای خانواده تازهعروس میفرستد. این"خونچا"یا تحفه در میاندوآب به "چله لیق"معروف است که در میان آن، علاوه بر هندوانه میتوان تحفههای رنگارنگ نظیر پارچههای حریر و گرانقیمت، میوهها و شیرینیهای متنوع و آجیل را می توان مشاهده کرد که توسط خانواده داماد وفامیل ها خریداری شده و به چله لیق اضافه شده است.دراین میان هم خانواده «تازهداماد» هم سعی میكند ذوق هنری خود را به رخ خانواده عروسبكشد! به همین خاطر، هندوانه را به شیوه زیبا، جالب و شورانگیزی، تزئین مینماید
...
به وبلاگ مياندوآب: زادگاه شهيدان باکري خوش آمديد